Termomodernizacja 
2009-06-03

Termomodernizacja polega na wprowadzeniu w budynku takich zmian, które spowodują, że ciepło nie będzie nadmiernie „uciekało”, jak to się dzieje obecnie, a osiąga się to poprzez dodatkowe ocieplenie budynku oraz usprawnienie instalacji ogrzewania i ciepłej wody. Doświadczenia zagraniczne, a także coraz liczniejsze przykłady krajowe pokazują, że znaczne zmniejszenie zużycia energii na ogrzewanie budynków jest w pełni możliwe i realne. Wiąże się to zawsze z wprowadzeniem różnych usprawnień i modernizacji, które wymagają poniesienia pewnych kosztów. Ale przy dobrym rozpoznaniu i wyborze metody postępowania, można wprowadzić niezbędne zmiany w taki sposób, że związane z tym koszty będą pokrywane z uzyskanych oszczędności.
 

Rys.1 Średnia struktura zużycia energii w budynkach mieszkalnych.

 

1.1 Docieplenie ścian i stropów

Główną przyczyną dużego zużycia energii są nadmierne straty ciepła. Większość budynków w Polsce jest niedostatecznie zabezpieczona (izolowana) przed utratą ciepła z pomieszczeń. Przepisy budowlane w ubiegłych latach stawiały niewielkie wymagania w tej dziedzinie, ale nawet i te często nie były przestrzegane. Dlatego „skorupa budynku”, czyli ściany zewnętrzne, stropy najwyższej kondygnacji pod poddaszem lub stropodachy – przepuszczają znacznie więcej ciepła niż obecnie wymagamy. Rozpoczynając analizę mająca na celu wybór właściwych zadań termomodernizacyjnych należy zwrócić uwagę na statystyki jakie zostały opracowane przez specjalistów audytorów. W większości realizowanych zadań termomodernizacyjnych przyczyną największych strat ciepła są ściany zewnętrzne, stropodachy nad ostatnią kondygnacją oraz stropy piwnic. Jednocześnie nakłady ponoszone na zmniejszenie strat przez w/w przegrody w stosunku do poniesionych nakładów dają najkrótszy okres zwrotu inwestycji. Oznacza to, że jednym z najbardziej opłacalnych zabiegów w przeciętnym budynku, który kwalifikuje się do termomodernizacji jest przeprowadzenie docieplenia konstrukcji budynku (w tym ścian zewnętrznych i stropów). Straty ciepła generowane przez stropodachy często są bagatelizowane przez inwestorów, proszę jednak zwrócić uwagę że ten jeden z najniższych nakładowo zabiegów termomodernizacyjnych może dać oszczędności nawet do 25% całkowitych strat generowanych w budynku.



Rys.2 Z czego wynikają straty ciepła w budynkach?


Ocieplenie ścian polega na dodaniu do istniejącej przegrody dodatkowej warstwy materiału o wysokich właściwościach izolacyjnych. Powoduje to zmniejszenie strat ciepła, a także podwyższenie temperatury na wewnętrznej powierzchni ściany, co pozytywnie wpływa na komfort użytkowania. Zdecydowanie najskuteczniejsze i najwygodniejsze w realizacji jest ocieplenie budynku od zewnątrz. Tworzy równomierną izolację na całej powierzchni przegrody i skutecznie eliminuje mostki termiczne, zwiększa stateczność cieplną ściany. Usuwa nieszczelności ściany i tworzy nową, estetyczną elewację budynku. Może być realizowane bez zakłócania użytkowania pomieszczeń.
Najtańszym i powszechnie stosowanym jest bezspoinowy system dociepleń. Polega on na przyklejeniu i przymocowaniu kołkami do ściany warstwy izolacyjnej (płyty styropianowe lub płyty z wełny mineralnej), na której wykonuje się cienką warstwę fakturową  na siatce z włókna szklanego  .
Metoda ta ma wiele zalet, a zwłaszcza szczelność, uniwersalność zastosowań i stosunkowo niski koszt .
 


Rys. 3 Ocieplanie od zewnątrz metoda bezspoinowa („lekka-mokra”)


Ocieplenie stropu nad nie ogrzewanym poddaszem polega na ułożeniu dodatkowej warstwy izolacyjnej na stropie. Jeżeli poddasze nie jest użytkowe, to ocieplenie można wykonać z dowolnego materiału izolacyjnego. W poddaszach użytkowych nie ogrzewanych izolacje wykonuje się z materiałów płytowych /zabezpieczonych przed uszkodzeniem warstwą gładzi cementowej lub warstwą desek/.
 Położenie dodatkowej warstwy materiału izolacyjnego na strychu, do którego mamy dostęp jest operacją prostą i tanią. Zacznie bardziej skomplikowaną jest sytuacja, gdy mamy do czynienia z tzw. stropodachem wentylowanym /najbardziej popularnym w budownictwie wielorodzinnym/, w którym nad stropem najwyższej kondygnacji, a pod płytami dachowymi, jest kilkudziesięciocentymetrowa przestrzeń, do której nie ma bezpośredniego dostępu. Do niedawna docieplenie takiej przestrzeni było zadaniem trudnym i pracochłonnym. Obecnie dzięki zastosowaniu nowoczesnej metody BLOW-IN polegającej na wdmuchiwaniu w zamkniętą przestrzeń stropodachu specjalnego materiału izolacyjnego prace te można wykonać szybko i na najwyższym poziomie technicznym.
 


Rys 4. Ocieplanie stropodachu wentylowanego


Racjonalna grubość izolacji cieplnej głównych przegród budowlanych ze styropianu lub wełny mineralnej powinna być określona w audycie energetycznym. Najczęściej jest to grubość:
• w ścianach zewnętrznych: 10-20 cm,
• w stropodachu lub stropie pod nieogrzewanym poddaszem: 16-30 cm,
• w stropodachach nad nieogrzewaną piwnicą lub w podłodze na gruncie: 8-12 cm.


1.2 Wymiana lub remont okien i drzwi

Okna są elementami budynku, przez które traci się zwykle od 18-30% dostarczanej energii cieplnej, a w przypadku złego stanu okien - znacznie więcej. Jest wiele sposobów ograniczenia tych strat, a najważniejsze z nich to:
• zmniejszenie wielkości okien,
• dodatkowa szyba,
• uszczelnienie,
• specjalne gatunki szkła,
• zasłony,
• żaluzje i okiennice.
Do uszczelnienia szczelin pomiędzy ramą okienną i ościeżnicą stosuje się taśmy ze spienionych tworzyw sztucznych. Mogą one dobrze uszczelnić okna, ale ich wadą jest to, że szybko ulegają starzeniu i trzeba je wymieniać co 2-3 lata. Uszczelnianie okien ma znaczenie nie tylko ze względów cieplnych. Szczelne okno lepiej chroni pomieszczenia w budynku od zewnętrznych hałasów i od przenikania do wnętrza pyłów.
 


Rys. 5 Usprawnienia wpływające na zmniejszenie strat ciepła

 

1.3 Modernizacja lub wymiana instalacji grzewczej

Stan i wyposażenie instalacji ogrzewania ma podstawowy wpływ na zużycie energii cieplnej. Dlatego też doprowadzenie instalacji do maksymalnie możliwej sprawności jest podstawowym działaniem na rzecz obniżenia kosztów ogrzewania. Niezbędnym, wstępnym elementem modernizacji instalacji ogrzewania jest wprowadzenie urządzeń pomiarowych, które umożliwią prawidłowe rozliczenia kosztów zużycia ciepła, a tym samym są koniecznym warunkiem oszczędnego gospodarowania ciepłem. Należy podkreślić konieczność kompleksowej modernizacji systemu ogrzewania. Prowadzone niekiedy wycinkowe usprawnienia, np. ograniczone do zainstalowania zaworów termostatycznych i podzielników kosztów w instalacji niesprawnej i nie wyregulowanej - są błędem, którego efektem może być całkowity brak uzyskania oszczędności i pogłębienie wadliwego działania ogrzewania budynku.

 

1.4 Modernizacja lub wymiana źródła ciepła oraz zainstalowanie automatyki sterującej

Temperatura w pomieszczeniu nie musi być utrzymywana na stałym poziomie przez całą dobę. Każde elektryczne urządzenie grzewcze wyposażone jest w jakiś element regulacyjny umożliwiający kontrolę temperatury w pomieszczeniu w odpowiadający nam sposób. Dobierając odpowiadający nam poziom temperatury, pamiętać musimy o tym, że każda zmiana temperatury o 1oC powoduje zmianę zużycia energii o ok. 7%. Dlatego właściwe korzystanie z urządzeń regulacyjnych jest podstawowym warunkiem umożliwiającym oszczędzanie energii. Najprostszym rozwiązaniem jest zwykły termostat, którym nastawiamy pożądaną przez nas temperaturę. Obecnie jednak stosuje się bardziej zaawansowane urządzenie regulacyjne, którym jest sterownik elektroniczny.
Posiada on wbudowany układ termostatyczny oraz wyposażony jest w elektronikę umożliwiającą regulację temperatury zgodnie z zaplanowanym wcześniej cyklem. Istnieją programatory umożliwiające sterowanie tylko tego urządzenia, w którym jest on zamontowany i zadające temperaturę zgodnie z wprowadzonym programem. Bardziej zaawansowaną wersją tego urządzenia jest programator, który może realizować tzw. „grzanie pełne” (gdy domownicy są w domu) lub „grzanie oszczędnościowe” (domownicy poza domem). Urządzenia te potrafią również sterować z jednego punktu poszczególnymi urządzeniami grzewczymi w całym domu. Sterowniki te można wtedy wyposażyć w programator tygodniowy, w którym naniesiony będzie plan aktywności domowników w poszczególnych pomieszczeniach (rozgraniczając nawet dni pracujące od weekendowych). Bardziej zaawansowany sterownik może posiadać nawet programator pogodowy, szczególnie przydatny przy akumulacyjnych systemach grzewczych. Zastosowanie takich urządzeń pozwala w znaczący sposób zaoszczędzić energię.
Najnowsze modele tych urządzeń są przystosowane do współpracy w systemach tzw. „inteligentnego budynku”, posiadają bateryjne podtrzymanie wprowadzonego programu i mogą współpracować z kilkudziesięcioma podobnymi jednostkami.

 

1.5 Usprawnienie systemu wentylacji

Usprawnienie systemu wentylacji jest koniecznym warunkiem racjonalnej termomodernizacji. Najbardziej rozpowszechnionym sposobem organizowania wymiany powietrza w pomieszczeniach jest wentylacja naturalna grawitacyjna. Jest to najprostszy system wentylacji, w którym ciągły dopływ świeżego powietrza z zewnątrz odbywa się poprzez nieszczelności okien i drzwi, a okresowo także przez otwieranie okien.
 


Rys.6 Przepływ powietrza przez mieszkanie


System wentylacji naturalnej ma tę podstawową wadę, że intensywność wymiany powietrza jest uzależniona od zmieniających się warunków pogodowych (temperatury, wiatru, ciśnienia), a nie jest dostosowana do aktualnych potrzeb użytkowych, związanych np. z obecnością wielu osób czy gotowaniem. Skutkiem tego wymiana powietrza jest czasem niewystarczająca, a czasem nadmierna. System wentylacji naturalnej nie zapewnia niezbędnej czystości powietrza w pomieszczeniach, a jednocześnie powoduje duże zużycie ciepła.
Nowoczesne, szczelne okna dla zwiększenia przepływu powietrza wyposażone są w system mikroszczelin. Takie rozwiązania umożliwiają przewietrzanie pomieszczeń na poziomie zbliżonym do potrzeb higieny. Niestety wielu użytkowników nie korzysta z tej możliwości i zamyka okna na maksimum szczelności. W wyniku tego użytkownicy często źle czują się w pomieszczeniach, a na ścianach pojawia się wilgoć. Doskonalszym rozwiązaniem jest zapewnienie kontrolowanego (czyli sterowanego) przepływu powietrza, np. przez zastosowanie okien wyposażonych w nawiewniki powietrza, czyli specjalne otwory dla przepływu powietrza o regulowanej wielkości. Mogą to być nawiewniki automatyczne, ustawiające wielkość przepływu powietrza w zależności od potrzeb. Przy powiększonym zapotrzebowaniu na powietrze w pomieszczeniu nawiewnik automatycznie zwiększa przepływ powietrza.
Nawiewniki mogą być montowane w górnej części okna lub nad oknem. Można także zastosować wentylację mechaniczną nawiewno - wywiewną z rekuperacją (odzyskiem) ciepła, która zapewnia najlepszą kontrolę ilości i jakości powietrza doprowadzanego do pomieszczeń. Wymaga ona większych nakładów inwestycyjnych, które jednak szybko się zwracają.

 

1.6 Modernizacja lub wymiana systemu zaopatrzenia w ciepłą wodę użytkową

Modernizacja instalacji c.w.u., mająca na celu obniżenie opłat za ciepłą wodę , polega przede wszystkim na wprowadzeniu indywidualnego rozliczania opłat w oparciu o wskazania wodomierzy. W tym celu należy w każdym mieszkaniu zainstalować wodomierz lub dwa wodomierze (gdy ciepła woda do kuchni i do urządzeń sanitarnych jest doprowadzana z odrębnych pionów). Doświadczenia pokazują, że po zamontowaniu wodomierzy opłaty zmniejszają się o 20 do 50%. Jest to wynikiem zwiększenia uwagi na racjonalne użytkowanie ciepłej wody.
 


Rys.7 Sposobem na oszczędzanie ciepłej wody jest używanie perlatora


Oprócz instalowania urządzeń pomiarowych modernizacja instalacji c.w.u. na ogół obejmuje:
• Wymianę niesprawnej aparatury i nieszczelnych przewodów.
• Wykonanie lub naprawę izolacji termicznej przewodów.
• Poprawę działania układu przygotowującego ciepłą wodę oraz układu cyrkulacyjnego i wprowadzenie cyrkulacji pompowej z wyłącznikiem czasowym.
• Wprowadzenie automatycznej regulacji temperatury wody oraz pracy pomp obiegowych i cyrkulacyjnych .
• Wprowadzenie specjalnej aparatury umożliwiającej oszczędzanie ciepłej wody, np. perlatorów (zamiast zwykłych siatek prysznicowych), urządzeń zamykających przepływ wody w nie zakręconych kranach itp.

Ocena przedsięwzięcia pod kątem wymagań ustawy wykonywana jest przez audytora energetycznego, w opracowaniu zwanym audytem energetycznym. Celem audytu jest zalecenie konkretnych rozwiązań (technicznych, organizacyjnych i formalnych) wraz z określeniem ich opłacalności (np. okres zwrotu nakładów).

 

1.7 Sposoby określenia jakości energetycznej budynku

Przegląd diagnostyczny budynku można wykonać za pomocą kamery termowizyjnej, dzięki której sprawdza się jakość izolacji termicznej np. ścian zewnętrznych. Termografia jest szybką i skuteczną metodą badań rozkładu temperatury na powierzchni poszczególnych elementów. Wykazuje ona różnice w temperaturze zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynku. System termowizyjny pozwala na szybką wizualizację określonej powierzchni (której wielkość determinuje rodzaj zastosowanego obiektywu) oraz bezkontaktowy pomiar temperatury badanych obiektów. Aparatura termowizyjna jest odmianą telewizji wrażliwej na fragment zakresu promieniowania podczerwonego. Tworzenie obrazu polega na rejestracji przez kamerę promieniowania emitowanego przez obserwowany obiekt, a następnie przetworzeniu na kolorową mapę temperatur. System termowizyjny jest więc rodzajem niezwykłego termometru, który pozwala mierzyć temperaturę na odległość w wielu miejscach jednocześnie.
Badania termowizyjne, przeprowadzane zarówno z zewnątrz, jak i od wewnątrz, pozwalają wykryć mostki i anomalie termiczne (ich ilość i wielkość),ocenić jakość izolacji, a także, w sprzyjających warunkach, szczelność stolarki okiennej i drzwiowej, wskazać miejsca przedmuchów powietrza z zewnątrz, ocenić wielkość strat ciepła przez dachy z wentylowaną przestrzenią strychową, a w przypadku niewentylowanych wskazać miejsca, np. zawilgocone. Podczerwień umożliwia badanie budynków wykonanych we wszystkich technologiach. Pamiętać jednak należy o tym, że pomiary muszą i mogą być wykonywane tylko w okresie grzewczym. Trzeba więc je wcześniej zaplanować przystępując do termomodernizacji.
 


Rys.8. Analiza termograficzna budynku umożliwia zidentyfikowanie powierzchni o nadmiernych stratach cieplnych



Login:
Hasło:
[przypomnienie]

INFOLINIA: 12 294-27-75

Wszelkie Prawa Zastrzeżone ® Liczba odwiedzin: 409099